SOA-test in apotheekautomaat

Steeds meer apothekers kiezen tegenwoordig voor een automaat als aanvulling op hun reguliere dienstverlening. Via deze automaat kunnen patiënten medicatie ophalen. De patiënt krijgt een sms van de apotheek met een pincode. En door die pincode in de automaat in te voeren, rolt de medicatie eruit. Ideaal natuurlijk, want deze automaat is uiteraard 24/7 te gebruiken.
SOA-test uit apotheekautomaat

Behalve medicatie starten ook steeds meer apothekers met OTC producten. OTC (over the counter) zijn producten die zonder recept te verkrijgen zijn. Denk aan aspirines of ibuprofen maar ook aan condooms en morning after pillen. En juist deze laatste groep lijkt het goed te doen in een automaat. Taboeproducten die schaamte oproepen zijn hierdoor volledig anoniem af te halen. En sinds kort liggen er ook SOA-tests in de automaat, die van Openlab liggen bij de een tiental apothekers in de automaat.

De apotheekautomaat is een grote kast met daarin allerlei bakjes in verschillende maten. De achterkant van de automaat staat altijd in de apotheek, zo kan ie gevuld worden. De voorkant vind je aan de straatkant. Via een touchscreen maak je de keuze voor een bepaald product. Het apparaat heeft veel weg van een videotheekautomaat voor wie dat nog kent… Met een pinmodule kan direct worden afgerekend. Ideaal dus voor mensen die direct iets nodig hebben of voor hen die liever niet online of in de winkel iets kopen. De automaat zorgt voor anonimiteit.

Momenteel zijn er een kleine 200 apothekers in Nederland met zo’n automaat maar een deel ervan heeft geen ruimte voor OTC producten en focust zich dus puur op de afgifte van medicatie. Dat andere deel lijkt OTC te omarmen en daarmee de drempel te verlagen voor taboeproducten.

Herpes. Wat is het precies?

Herpes

Bij Openlab krijgen we geregeld vragen over Herpes. Deze SOA is veelvoorkomend maar relatief ongevaarlijk. Toch kan ie aardig wat irritaties opleveren. Herpes zie je vaak aan bultjes en daarom wordt er niet geregeld op getest. De observatie is voldoende. Herpes kan klachten veroorzaken maar dit hoeft niet. Met medicatie zijn die klachten te onderdrukken. Herpes is niet te genezen, het virus blijft voor altijd in je lichaam. Tijd om eens wat dieper op Herpes in te gaan.

Herpes Virus

Tussen de 50 en 70 procent van de bevolking is drager van Herpes. Grote kans dus dat je al rondloopt met dit virus. Vaak wordt men al besmet tijdens de kinderjaren. Meestal door een ‘onschuldige’ zoen van iemand die al drager is van het virus. Herpes wordt veroorzaakt door het Herpes Simplex Virus, oftewel HSV. Het is één van de meest voorkomende virussen in Nederland. Meer dan de helft van de bevolking is dus al besmet met dit virus dat levenslang, meestal in slapende vorm, in het lichaam aanwezig blijft. Veel mensen hebben er bijna nooit last van, omdat het virus veelal in een passieve vorm aanwezig is. Anderen hebben er maandelijks last van. Dat wil overigens niet zeggen dat er niks aan gedaan kan worden. Vermeerdering van het virus kan worden bestreden en ziekteverschijnselen kunnen worden behandeld. Normaliter verdwijnen de ziekteverschijnselen na een week vanzelf en is het niet noodzakelijk om te worden behandeld.

Vormen van Herpes

Maar wat is Herpes precies? Er bestaan twee soorten HSV: type 1 en type 2. HSV-1 is meestal de veroorzaker van orale Herpes en HSV-2 van genitale Herpes. Maar beide virussen kunnen ook beide vormen van Herpes veroorzaken. Door orale seks kan iemand met type 1 de sekspartner besmetten met Genitale Herpes en vice versa. Orale Herpes uit zich door infecties zie zichtbaar zijn in de mond, op het gezicht of rond de lippen. Meest voorkomend zijn de koortslippen. De genitale Herpes komt voor rond de geslachtsorganen en uit zich door blaasjes en zweertjes rond de geslachtsdelen.

Dit kan jeuk veroorzaken of bijvoorbeeld een brandend gevoel tijdens het plassen. Beide typen van het herpesvirus zorgen voor aantasting van de huid en de slijmvliezen. Besmetting vindt plaats wanneer het virus actief is en er direct contact is tussen de huid van iemand met Herpes en iemand zonder Herpes. Bijvoorbeeld via zichtbare herpesblaasjes, maar ook in een stadium er vlak voor en er vlak na. In principe is de kans op besmetting bij de aanwezigheid van blaasjes en zweertjes groter, omdat het virus vooral aanwezig is in het vocht van de blaasjes.

Seks en Herpes

Geslachtsgemeenschap geldt als grootste veroorzaker van genitale Herpes. Iemand met HSV-2 besmet de sekspartner dan rond de geslachtsdelen. Daarentegen wordt orale Herpes vooral opgelopen door het ogenschijnlijk onschuldig zoenen van een besmet persoon. Bijvoorbeeld iemand die een zweertje in de mond heeft. Maar naast deze vormen kan het HSV virus ook worden overgedragen op manieren die niet voor de hand liggen. Zo bestaat er een kans om tijdens het contactsporten besmet te raken. Herpes wordt overgedragen van huid op huid.

Besmetting Herpes

Het merendeel van de besmettingen vindt via de huid plaats. Maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn. Het klinkt als een mythe, maar gedeelde gebruiksvoorwerpen kunnen wel degelijk Herpes overdragen. Het virus heeft dan net genoeg tijd om de sprong te maken van een besmette persoon, via het voorwerp, naar iemand die nog geen Herpes heeft. Dit geldt overigens niet alleen voor Herpes, maar ook voor andere aandoeningen, zoals Pfeiffer, een verkoudheid of de griep.Maar de kans op besmetting is dan kleiner. Besmetting door zoenen of seks komt het meeste voor. Echter, besmetting kan ook plaatsvinden als bijvoorbeeld een drinkglas of rietje door twee personen wordt gedeeld. Het kunnen ook andere objecten zijn zoals een gebruikte lippenstift die in de winkel wordt uitgeprobeerd. Vaak gebeurt het zonder dat je het door hebt. Toch moet worden opgemerkt dat de kans niet groot is, aangezien Herpes buiten het lichaam maar een korte levensduur kent.

Maar goed, een ongelukje zit in een klein hoekje.

Deze symptomen kunnen bij mannen op een SOA wijzen

Deze symptomen kunnen bij mannen op een SOA wijzen

Hoewel sommige SOA’s hele specifieke klachten geven, zijn er ook een aantal geslachtsziekten die helemaal géén of vage symptomen kennen. We geven een overzicht van diverse symptomen die bij mannen op een SOA kunnen wijzen.

Sluimerende SOA’s

Een branderig gevoel bij het plassen of vervelende blaasjes in je mond? Met veel symptomen is het lastig voor jezelf zeker te stellen of je met een SOA rondloopt of je weerstand bijvoorbeeld gewoon niet helemaal ‘on point’ is. Daarbij komt ook nog eens dat er ook bij mannen sprake kan zijn van een SOA zonder dat de drager er erg in heeft. Denk bijvoorbeeld aan vage klachten die in eerste instantie misschien niet direct alarmerend zijn, maar desalniettemin op een SOA kunnen duiden.

Herkenbare klachten na onveilige seks

In Nederland zijn er zo’n tien SOA’s te onderscheiden, waarvan de meest voorkomende Chlamydia is. En terwijl sommige geslachtsziekten vanzelf over lijken te gaan, is vaak niets minder waar. In veel gevallen sluimeren ze ondertussen in je lichaam verder en kunnen ze in een later stadium namelijk wél extreme klachten geven. En uiteindelijk kan dat zelfs ontaarden in bijvoorbeeld een infectie van je prostaat of een zaadbalontsteking.

Heb jij (recentelijk) seks zonder condoom gehad? Dan moet je alert zijn op deze symptomen:

  • Afscheiding uit de penis
  • Een branderig gevoel bij het plassen of tijdens de seks
  • Gezwollen klieren in de liezen
  • Blaasjes, zweertjes of wratjes in, op of rondom de penis, anus of mond
  • Pijn in één van beide ballen of in de onderbuik
  • Jeuk aan de penis of anus

Afhankelijk van de SOA waarmee je besmet bent, kunnen zojuist genoemde klachten enkele dagen of weken na onveilig seksueel contact optreden. Houdt daarbij in je achterhoofd dat diverse aandoeningen in verschillende stadia andere klachten kunnen geven. Dat maakt dat het niet altijd eenvoudig is om vast te stellen of je met een SOA te maken hebt. Bij twijfel is het daarom áltijd verstandig jezelf te laten testen op de twee meest voorkomende SOA’S Chlamydia en Gonorroe.

Incubatietijd SOA’s

Je kunt (helaas) niet direct na risicovol seksueel contact testen op SOA’s. De SOA is pas aan te tonen naar de zogenaamde incubatietijd. Het is dus wachten totdat deze periode verstreken is voordat je kunt testen. Bij de verschillende SOA’s zit de incubatietijd er als volgt uit:

Chlamydia – incubatietijd 10 dagen

Wanneer je Chlamydia hebt opgelopen tijdens onbeschermde seks, zul je dit lang niet altijd merken. Er zijn twee klachten die kunnen betekenen dat je deze SOA hebt: afscheiding uit vagina of penis, of een branderig gevoel bij het plassen. Deze klachten kunnen zich tot 6 weken na de seks openbaren, maar ondertussen heb je dan al Chlamydia en kun je anderen besmetten. Omdat de incubatietijd 10 dagen is, kun je na die periode je laten testen op deze geslachtsziekte.

Gonorroe – incubatietijd 10 dagen

Ook bij Gonorroe merkt lang niet iedereen dat hij of zij ziek is. De klachten die deze SOA veroorzaakt kunnen al vanaf 2 dagen merkbaar zijn. Het gaat dan om afscheiding uit de penis of vagina, of een brandend gevoel bij het plassen. Vooral vrouwen hebben deze klachten minder, of het valt ze minder op. Bij mannen is het bekend dat als de Gonorroe bacterie in de keel of anus zit, dit vaak niet wordt opgemerkt. In het geval van Gonorroe zijn mannen die homoseksueel contact hebben gehad en vrouwen dus risicogroepen.

Trichomonas –  incubatietijd 21 dagen

Mannen merken meestal niet dat zij Trichomonas hebben. Na een tijdje gaat deze geslachtsziekte bij de man vanzelf weg. In de tijd dat mannen het hebben, kunnen ze het echter wel overdragen. Vrouwen kunnen wel klachten krijgen, en moeten er ook voor behandeld worden. Deze klachten zijn een branderig of pijnlijk gevoel bij het plassen, pijn bij het hebben van seks of vaginale afscheiding. De incubatietijd is ruim 3 weken, en na die tijd kun je je bij je huisarts of GGD laten testen.

Syfilis – incubatietijd 28 dagen

Deze SOA verloopt in drie verschillende fasen. Vooral de eerste fase wordt vaak niet opgemerkt. Per fase zijn er andere klachten. Na vier weken is het mogelijk om je te laten testen bij je dokter of de GGD. Syfilis komt de laatste jaren steeds meer voor, weliswaar vooral onder risicogroepen.

HIV – incubatietijd 90 dagen

HIV is de SOA met de langste incubatietijd. Pas na 90 dagen kan besmetting met het virus definitief worden vastgesteld. Na 6 weken is het al mogelijk om je voorlopig te laten testen, maar de uitslag is dan nog niet definitief. Als HIV niet verandert in AIDS, zullen er nauwelijks klachten merkbaar zijn. Risicogroepen die worden aangeraden om te testen, zijn mannen die onveilig homoseksueel contact hebben en mannen of vrouwen die onbeschermd seks hebben gehad met mensen uit sommige Afrikaanse landen.

Bacteriële vaginose (Candida) – 21 dagen

Candida is geen SOA maar een schimmelinfectie. Omdat de klachten die optreden bij de vagina lijken op SOA-klachten, wordt deze aandoening vaak toch in het rijtje met geslachtsziekten genoemd. De klachten zijn: een sterke vaginale geur, meer afscheiding dan gebruikelijk of een geïrriteerde vagina. Het verschilt per vrouw sterk wanneer deze symptomen optreden, maar na drie weken is het mogelijk om te testen.

Hepatitis B –  incubatietijd 90 dagen

Bij Hepatitis B ervaart 60 procent van alle besmette mensen geen klachten. Wanneer deze er wel zijn, zijn dat misselijkheid, verlies van eetlust, grijze ontlasting of donkere urine. Het verschilt sterk per persoon hoe lang de incubatietijd verloopt, maar in de meeste gevallen is het na 90 dagen mogelijk om je te laten testen. Het is ook mogelijk om je laten inenten tegen hepatitis B.

Schaamluis – 2 tot 14 dagen

Schaamluis kenmerkt zich door jeuk in de schaamstreek. Daarnaast zijn de luizen soms zichtbaar in het schaamhaar. Deze klachten kun je al na 2 dagen krijgen, maar de incubatietijd kan ook 2 weken bedragen na het hebben van onbeschermde seks. Je huisarts kan je helpen met een crème die het probleem oplost.

Test jezelf met Openlab